12 Oct 2020 19:30 - 21:15

De (on)zin van gevangenisstraf

Opgelet !!!

Om de lezingen veilig te laten verlopen, zullen ze in 2020 deels online worden aangeboden. Informatie volgt.

Inschrijven: andre@masereelfonds.be  Toegang – deelname is gratis

Lezing door: Joëlle Rozie
licentiaat in de Rechten (VUB, 1997) en doctor in de Rechtsgeleerdheid (VUBrussel, 2004). Sedert 1 oktober 2005 is zij verbonden als professor aan de Faculteit Rechten van de Universiteit Antwerpen.

De (on)zin van gevangenisstraf: 
Strafrecht spreekt vaak tot de verbeelding en elke burger heeft wel een mening – vaak ongezouten – over hoe het ideale strafrecht eruit zou moeten zien.

Het sluitstuk van het strafrecht betreft de bestraffing en haar uitvoering. Fake news over bestraffing wordt echter vaak de wereld ingestuurd. Zo zijn velen ervan overtuigd dat gevangenisstraffen nuttige straffen zijn.

De politiek en ook de media voeden deze assumptie. Deze visie staat nochtans haaks op de bevindingen van de wetenschap. Eenduidig (inter)nationaal wetenschappelijk onderzoek toont immers aan dat de gevangenisstraf de straf is die het meeste recidive in de hand werkt. Een gevangenisstraf heeft dus in vele gevallen een contraproductief effect. Burgers lijken niet op de hoogte te zijn van de reële effectiviteitswaarde van de gevangenisstraf. Niettemin schermt de politiek vaak met “de publieke opinie” om almaar strengere gevangenisstraffen te rechtvaardigen.

Deze lezing strekt ertoe de effectiviteit van de gevangenisstraf onder de loep te nemen op basis van objectief wetenschappelijk onderzoek.

Bewezen? Kennis in tijden van big data en fake news
Zonder data kunnen wetenschap, rechtspraak en journalistiek niet bestaan. Data zijn de grondstof, het fundament van kennis. Dat was al zo sinds Francis Bacon en het zou een geruststellende gedachte kunnen zijn, te bedenken dat het nog altijd het geval is. Maar is dat zo? Woorden als dataficatie, dataïsme en Big Data wijzen op een veranderde verhouding tot kennis, alsof kennis een maatje te groot is geworden voor de mens. Is kennis nog wel kennis in tijden van Big Data? Verschaft kennis nog inzicht? Is zij een weg naar waarheid of louter een middel ter controle en beheersing? En wie, of wat, beheerst dan wie?

De verwerking van data is in grote mate uitbesteed aan computernetwerken en intelligente apparaten. Daarmee lijkt de mensheid een drempel te overschrijden. De mogelijkheden van Artificiële Intelligentie en Big Data zijn indrukwekkend. De toepassingen schijnbaar onbegrensd. Enkele jaren gelden voorspelde Time Magazine: in 2045 is de mens onsterfelijk! De data van ieder individu zouden voortleven in eeuwige dataclouds. Sommigen worden daar euforisch van. Anderen zijn minder opgetogen.

Maken we een vertrouwensbreuk mee in de menselijke relatie tot kennis? Als data niet meer door menselijke ogen en oren worden opgevangen, en als Artificiële Intelligentie tegen het menselijk denken afsteekt als een satelliet tegen een ezel, van wie is dan nog kennis? Zijn Big Data van ons? Of zijn wij van Big Data? Wat is de betekenis van kennis die de mens geoutsourced heeft aan slimmere apparaten? Heeft die kennis nog betekenis? Maken infodata de goeie ouwe begrijpelijke kennis ook als machtsmiddel overbodig? Hoe houdt een mens het hoofd boven water in een oneindige data-stroom? Hoe kan je het data-kaf van het data-koren scheiden? Heeft het nog zin om naar waarheid te vragen? Of heeft impact waarheid vervangen? Wat is echt, wat is vals?

Een aantal bevlogen sprekers uit diverse disciplines snijden deze vragen aan, die in tal van variante vormen opduiken in uiteenlopende domeinen: in de wetenschap, uiteraard, maar ook in de filosofie, het recht, de kunst, de economie, de journalistiek, de

In samenwerking met:
Associatie Universiteit & Hogescholen Antwerpen, Masereelfonds Universiteit Antwerpen, Humanistisch Verbond, Kekulé-cyclus, Verbond der Vlaamse Academici.