Waarom we op 12 maart de straat opkomen

Op 12 maart 2026 is er een grote nationale betoging van de vakbonden. De mensen komen op straat niet alleen tegen een paar slechte maatregelen, maar tegen een systeem dat werk steeds onzekerder maakt.

Gaby Jaenen

In het verleden hebben we al talrijke acties gevoerd en we zullen blijven doorgaan, om genomen maatregelen terug te dringen. Maar we voeren vandaag ook actie omdat er iets fundamenteels op het spel staat: ons werk, ons loon, onze bescherming, onze ademruimte. De regels hierover staan in het arbeidsrecht.

Misschien denk je: arbeidsrecht, wat heb ik daarmee te maken? Veel. Het gaat over of je vast mag werken of van de ene tijdelijke job naar de andere hobbelt. Het gaat over of je betaald wordt als je ziek bent, of je mag staken zonder meteen je job kwijt te zijn, of je als uitzendkracht ook rechten hebt enz. Het bepaalt hoe jij beschermd wordt.

In het neoliberalisme zijn werknemers geen mensen met levens, dromen en grenzen, maar kostenposten.

Al die dingen staan onder druk. Al jaren. Stilletjes aan wordt het arbeidsrecht uitgehold. Vroeger was het een bescherming voor gewone mensen. Vandaag lijkt het meer op een doolhof van uitzonderingen, flexi-deals en nepstatuten.

Hoe zijn we hier beland?

Het antwoord is geen geheim. Het heet neoliberalisme. Een groot woord voor een simpel idee: alles draait om winst, concurrentie en individuele verantwoordelijkheid. Alleen wordt die verantwoordelijkheid opvallend vaak bij werknemers gelegd, en opvallend weinig bij werkgevers.

In dat verhaal zijn werknemers geen mensen met levens, dromen en grenzen, maar kostenposten. Bescherming wordt een “hindernis”. Zekerheid wordt “te star”. En wie kritiek heeft, krijgt te horen dat hij “de realiteit niet begrijpt”.

Maar de realiteit is net dat steeds meer mensen in onzekerheid leven: schijnzelfstandigen, minder vaste contracten, minder bescherming bij ontslag, enz.

Ons lichaam en geest zijn geen wegwerpproduct. Veilig en gezond werk moet vanzelfsprekend zijn

Veel jongeren groeien op in een arbeidsmarkt die hen vertelt dat onzekerheid normaal is. Dat flexibiliteit heel tof is. Dat je blij mag zijn met wat je krijgt. Dat is een verhaal dat je wordt aangepraat.

Dat is politiek. Maar politiek kan veranderen.

We hebben een Arbeidsrecht 2.0 nodig

Steeds meer mensen voelen dat het zo niet verder kan. Dat we niet nog eens tien jaar moeten wachten tot het systeem helemaal is uitgehold. Dat we niet kunnen blijven reageren op losse maatregelen terwijl de fundamenten onder onze voeten verdwijnen.

Daarom groeit het idee van een Arbeidsrecht 2.0: een nieuw fundament dat bescherming opnieuw centraal zet. In zo’n model geldt een eenvoudig principe: wie werkt, is werknemer. Schijnzelfstandigheid en nepstatuten verdwijnen. Wie economisch afhankelijk is van een opdrachtgever, heeft recht op dezelfde basisbescherming als andere werknemers.

Flexibiliteit kan, maar niet zonder grenzen. Werken moet organiseerbaar blijven voor mensen zelf, binnen duidelijke collectieve afspraken. Daar hoort ook het recht op welzijn bij: je lichaam en geest zijn geen wegwerpproduct. Veilig en gezond werk moet vanzelfsprekend zijn.

Op 12 maart wordt een nieuw systeem geëist dat bescherming opnieuw centraal zet.

Ook bij ontslag moeten duidelijke regels gelden. Een werkgever moet een echte reden hebben en werknemers moeten dat kunnen betwisten. Het doel is één duidelijke wet, zonder een kluwen van uitzonderingen die alleen specialisten begrijpen. En regels moeten ook worden gecontroleerd. Want wetten zonder inspectie blijven dode letter.

Dit is geen nostalgie naar vroeger. Dit is vooruitkijken. Dit is zeggen: als werk zo’n groot deel van ons leven bepaalt, dan moet dat werk ook zekerheid en waardigheid bieden.

Op 12 maart wordt er niet alleen geroepen “stop de afbraak”. Er wordt ook iets geëist: een nieuw systeem dat bescherming opnieuw centraal zet. Een arbeidsrecht voor ons, niet voor de winst.

Arbeidsrecht 2.0 is geen luxe. Het is noodzakelijk. Wij duwen de resetknop in.

Gaby Jaenen is lid van een reflectiegroep: Bouwstenen voor een arbeidsrecht 2.0 – Masereelfonds