Vandaag is het Internationale Dag van de Democratie.
Democratie heeft ruimte nodig. Ruimte om je te organiseren, om machthebbers tegen te spreken, om te betogen en actie te voeren. Ruimte ook voor een kritisch middenveld.
Net die civiele ruimte komt steeds meer onder druk te staan. Het Civic Space Report 2026 waarschuwt voor een bredere Europese tendens waarbij vreedzaam protest wordt ingeperkt en kritische organisaties onder politieke en financiële druk komen te staan. Ook in België wordt de civiele ruimte kleiner.
Zo werden in Vlaanderen de subsidies van zes sociaal-culturele organisaties geheel of gedeeltelijk geschrapt, hoewel zij een positief advies kregen van een onafhankelijke beoordelingscommissie. De organisaties stapten daarop naar de Raad van State. Het European Civic Forum plaatst dit in een bredere Europese tendens: financiële steun aan middenveldorganisaties wordt steeds vaker gekoppeld aan de manier waarop zij zich publiek uitspreken. Zo dreigt overheidsfinanciering een middel te worden om kritische organisaties in hun bewegingsvrijheid te beperken.
Ook het recht op vreedzaam protest staat onder druk. Het rapport documenteert in verschillende Europese landen, waaronder België, buitensporig politiegeweld, arrestaties en andere vormen van repressie tegen protestbewegingen.
Kritische stemmen en protest zouden nochtans geen bedreiging mogen vormen voor de democratie. Ze maken er net wezenlijk deel van uit.