Beeldrecht: © Afrikamuseum
Gegidst bezoek Afrikamuseum: Het Congopanorama, fake news avant la lettre
Het Afrikamuseum in Tervuren toont een leerzame expositie over het Congopanorama. Hoe manipuleerde de overheid de geesten van haar burgers in 1913? Een expositie die onthult wat je niet ziet.
Het schilderij van de Wereldtentoonstelling in Gent in 1913 gaat over een kolonisatiedroom. Het is alsof je voor een breugeliaans billboard staat, een breedbeeldschilderij. Het is een verkleining van het nog veel grotere en gehavende origineel met een allegorische beeld over ‘Belgisch Congo’, ‘onze’ kolonie.
De Democratische Republiek Congo kent nog steeds vele natuur- en bodemschatten. In 1961 werd het land zelfstandig, maar economisch wordt het nog steeds gekoloniseerd door investeerders.
Beleidspropaganda…
Via dit doek wist men ruim een eeuw geleden onze bevolking wijs te maken dat België hier een ‘beschavingsmissie’ bracht. Vandaag zouden we tafereel fake news noemen, beleidspropaganda, te vergelijken met het schaamteloze filmpje dat de president van de VS in 2025 postte over zijn wederopbouwfantasie van Gaza na de Palestijnse genocide.
…tegenover werkelijkheid
Achter de glorende Congolese horizon schuilt meer dan alleen oerwoud, kerstening en nijverheid. Wie voor het doek staat ziet een verleidelijk panorama. Een land, volop in ontwikkeling. Een stalen brug, moderne scheepvaart, Europese vlaggen…
Zeker met de uitleg van een gids erbij zal het lukken om de werkelijkheid achter dit tafereel tot je te laten door dringen. De propagandatechniek was destijds al zo geslepen dat je ook nu nog zou geloven in de religieuze en economische missies van toen.