Masereelfonds aktief Edegem – lokaal ons Huis
Op 1 oktober verzorgde Sarah Van Acker, medewerker van Oxfam, een bijzonder boeiende uiteenzetting over de ultrarijken: miljonairs, miljardairs en zelfs biljonairs.
Sarah nam het publiek mee door een indrukwekkende stroom van cijfers en feiten. De rijkdom van de miljardairs steeg in 2025 drie keer sneller dan in de vijf voorgaande jaren. De twaalf rijkste miljardairs ter wereld beschikken samen over evenveel vermogen als de helft van de wereldbevolking, meer dan vier miljard mensen. Daar staat tegenover dat 3,6 miljard mensen in extreme armoede leven,
Je zou rijk worden door hard te werken, maar dat is een fabeltje. De meeste vermogenden hebben hun fortuin verworven door erfenissen, ze beleggen in aandelen en worden slapend rijk.
En hoe zit het in België? De 1% rijken heeft 24% van de rijkdom, de 50% armsten slechts 8% en 70% van de mensen die in armoede leven zijn vrouwen. En wie betaalt de meeste belastingen? De gewone Belg betaalt 43%, de rijken slechts 23%. Een deel van hun centen zit immers in belastingparadijzen.
Moeten er geen grenzen worden gesteld aan extreme rijkdom? Vanaf een bepaald niveau groeit immers het risico dat kapitaal wordt ingezet om politieke invloed te verwerven. Superrijken proberen verkiezingen te beïnvloeden, politieke besluitvorming en zelfs de magistratuur naar hun hand te zetten. Dat kan leiden tot wetgeving die rechten en vrijheden onder druk zet. In 2024 werd in zestig landen een achteruitgang vastgesteld op het vlak van de grondrechten.
Ook de impact van extreme rijkdom op het milieu kwam aan bod. De CO₂-uitstoot van de grote technologiebedrijven als Google, Apple, Facebook en Amazon is enorm.
Een andere zorgwekkende tendens is het feit dat er gigantische monopolies ontstaan door fusies. In de farmaceutische industrie zijn er nog maar 10 wereldspelers die zijn ontstaan na fusies van 60 bedrijven de laatste 20 jaar.
Daarnaast hebben sommige miljardairs een sterke greep op de media. In Frankrijk bouwde Vincent Bolloré bijvoorbeeld een omvangrijk media-imperium uit dat volgens critici wordt ingezet ter ondersteuning van uiterst rechtse politieke stromingen.
We staan voor een belangrijke fundamentele keuze: moeten we de democratie verder uithollen ten voordele van een oligarchie, of kiezen we voor meer gelijkheid en democratische controle?
Wat te doen?
- De groeiende economische ongelijkheid moet worden aangepakt.
- De allerrijksten moeten eerlijk(er) worden getaxeerd bijvoorbeeld door middel van een vermogenstaks.
- De politieke invloed van extreem vermogenden moet worden beperkt.
- Het middenveld moet worden versterkt in plaats van afgebouwd. De vakbonden spelen daarin een cruciale rol.
Enzovoort …
Het is een veel voorkomend verhaal dat, wanneer de rijken bedreigd worden, zij zullen uitwijken. Studies hebben echter uitgewezen dat het in de praktijk zo’n vaart niet zal lopen. Om de kapitaalvlucht te ontmoedigen, zou een exittaks kunnen worden ingevoerd.
Sarah sloot af met een duidelijke oproep: wereldwijd moeten mensen samenwerken om verworven rechten te verdedigen, te strijden voor meer gelijkheid en weerstand te bieden aan de groeiende macht van de superrijken.
Na de pauze volgde een levendig debat. De spreker kreeg heel wat vragen. Hoewel de meeste aanwezigen zich konden vinden in de analyse, leefde bij velen de vraag hoe verandering concreet tot stand kan worden gebracht.
Oxfam zet in op sensibilisering via campagnes en media-acties, maar niet iedereen was ervan overtuigd dat deze zachte aanpak volstaat. Sommige deelnemers pleitten voor meer diepgaande maatschappelijke hervormingen. Zo werd onder meer het idee van een radendemocratie naar voren geschoven als mogelijk alternatief, een beperking van de eigendom van vastgoed, een plafond aan de rijkdom, …
Meer lezen?
Wie niet aanwezig kon zijn, kan de Oxfam-rapporten over mondiale ongelijkheid raadplegen via: https://www.oxfam.org/en/research/resisting-rule-rich