Activeren, responsabiliseren, maar vooral culpabiliseren om genadeloos te kunnen excommuniëren of uitsluiten.
Ziedaar de essentie van ‘het stoere’ antisociaal repressiebeleid van een regering volledig ten dienste van het establishment. Of hoe zogezegd links nu ook ongecomplexeerd opgaat in de rechtse kwaadspraak van het sociaal profitariaat en de ogen gewillig sluit voor het fiscaal ‘parasitéren’ van de vermogenden en kapitalisten.
Een vaste gedragslijn van fasciserende beleidsvoerders is het hardnekkig vasthouden aan haatdragende en verdelende boodschappen met als doel bevolkingsgroepen tegen elkaar op te zetten en zo het sociaal weefsel van de samenleving verder te ontrafelen, ook al duwt dit de zwaksten ervan volledig in de armoede en marginaliteit. De impact van een onderdrukking is des te belangrijker als het autoritaire bestuur er in slaagt de solidaire band tussen burgers te vervangen door een geest van onderlinge concurrentie, wantrouwen en verdachtmaking.
De bijzondere aandacht van het fasciserende bestuur hierbij voor de werkende klasse is uiteraard niet toevallig. Wel integendeel. Voor de vorming van een sociale tegenmacht is het structureel versterken van de solidariteit onder de werkenden essentieel om de onderdrukking door het kapitaal succesvol te kunnen bestrijden. In de verhouding tussen arbeid en kapitaal zorgt de collectiviteit immers voor de bevrijding.
Het activeren en responsabiliseren van sociaal uitkeringstrekkers dreigt nu als een splijtzwam in te werken op de werkersgroep. De beide technieken werken met een onderliggend vermoeden dat personen, die langer op een uitkering zijn aangewezen, dit onrechtmatig zouden doen …. en dus eigenlijk het etiket van ‘sociaal profiteurs’ verdienen. Zo verwerven vaak de meest kwetsbaren van de werkers een slechte reputatie, die meteen ook hun solidariteitsband met de ganse groep verzwakt. Zij vallen zogezegd ten prooi aan gemakzucht en misbruiken de aanspraak op vergoedingen. Hierdoor steekt hun situatie schril af tegen deze van de ‘fatsoenlijk handelende‘ werkers, die respectvol omgaan met het sociaal acquis door er een redelijk gebruik van te maken….
Het meest hatelijke aan de twee technieken is ongetwijfeld dat ze vaak zeer kwetsbare werkers verdacht maken zonder hiervoor op volledig objectieve vaststellingen te moeten en kunnen terugvallen. Maar daar houdt de sociale verdachtmaking niet bij op… Aan het aanwijzen als ’sociaalprofiteur’ kleeft meestal nog een algemene racistische stereotiep, die de luiheid en de gemakzucht van de ‘profiteur’ nog moet aandikken…. zoals zijn franstaligheid, zijn vreemde origine of zijn (of haar) geslacht…. Meer sluimerend maar even haatdragend en verdelend is, dat het activeren en responsabiliseren het stelsel van objectieve en dus collectieve aansprakelijkheid, eigen aan de sociale zekerheid, doorbreekt om het te pogen te vervangen door een soort van individuele verantwoordelijkheid, die de grondslag voor de uitsluiting van de ‘sociaal misbruiker’ moet leveren….
De uitsluiting of de dreiging ermee worden in het haatdragende verhaaltje van de antisociale beleidsvoerder verondersteld de geviseerde uitkeringstrekker door elkaar te schudden om hem of haar aan te zetten dit keer ‘eens echt’ inspanningen te leveren om betaald werk te vinden…. Voor het merendeel van de zogeheten profiteurs eindigt de activering evenwel meestal totaal anders. Ze geraken niet aan een aanwerving, die zogezegd voor het grijpen lag… en stranden zonder bestaansmiddelen bij het OCMW, waar ze de rij wachtenden op een leefloon mogen aandikken …. om daarbovenop nog te kunnen ondervinden dat ook nog een andere rechtse stereotiep op leugens is gebaseerd. Want inderdaad het OCMW is niet het luilekkerland, waar zomaar leeflonen kwistig worden uitgedeeld…. Leeflonen verkrijgen is onderworpen aan een strenge selectieprocedure…. Bij dit alles kan de vraag rijzen wie nu wel het meest criminele gedrag aan de dag legt…. de langdurige uitkeringstrekker als vaak het zwakste element in het sociale schakelwerk…. of de fascistoïde beleidsvoerder, wiens verantwoording voor het uitsluiten van werkers is gegrond op haatdragende stemmingmakerij en leugens ….
Hoe dan ook voor menig – van uitkeringen verstoken sociaal behoevende – persoon, wacht na het mislopen van leefloon, de rauwe marginaliteit van de armoede en dakloosheid…. Want zelfs de filantropie ziet zijn middelen bedreigd door de neoliberale of mogen we ondertussen gewagen van neofascistische regeerders…
Marc Rigaux
Voorzitter Masereelfonds Antwerpen